فصل نهم : در فضيلت تواضع و مذمّت تكبّر خداى عز و جلّ در قرآن مجيد فرموده : سَأَصْرِفُ عَنْ آياتِيَ الَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ « 1 » خداى عز و جلّ به جهت تهديد متكبّران مىفرمايد كه ، « زود بود كه بگردانيم - يعنى ، محجوب سازيم - از مشاهدهء آيات خود آن كسانى را كه تكبّر مىكنند در زمين به غير حقّ . » و از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و إله منقول است كه فرموده كه ، « خداى عز و جلّ مىفرمايد كه ، كبريا رداى من است و عظمت ازار من . » يعنى ، اين دو صفت اختصاص به جناب احديّت ما دارد ، هركه منازعت كند با من در يكى از اين دو - يعنى ، مشاركت كند در يكى از اين دو صفت و به تسويلات « 2 » شيطانى در ورطهء تكبّر و تعظّم افتد - مىاندازم او را در جهنّم . و از حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام پرسيدند از ادناى الحاد . فرمود : « ادناى الحاد كبر است . » و آن حضرت فرموده كه ، « كبرگاه مىباشد در شرار مردمان از هر جنسى و كبر رداى خداست . هركه نزاع كند با خداى عز و جلّ رداى او را زياد نمىكند خداى جهت او ، الّا پستى . » حضرت رسول صلّى اللّه عليه و إله در بعضى راههاى مدينه مىگذشتند و كنيز سياهى سرگين برمىچيد . يكى به او گفت : « از سر راه حضرت رسول صلّى اللّه عليه و إله به كنار رو . » گفت : « راه عريض است . » بعضى اصحاب خواستند كه متعرّض او شوند . حضرت فرمود كه ، « بگذاريد او را كه او جبّاره‌اى است . » و حضرت امام محمّد باقر عليه السّلام فرموده‌اند كه ، « عزّ رداى خداست و كبر ازار او . پس ، هركه بردارد چيزى از آن را ، به رو دراندازد او را خداى عز و جلّ در جهنّم . » و آن حضرت فرموده كه ، « داخل بهشت نمىشود كسى كه در دل او يك مثقال ذرّه كبر بوده باشد . » و حضرت صادق عليه السّلام فرموده‌اند كه ، « كبر آن است كه حقير گيرى مردم را و سفاهت كنى با حقّ . » و حضرت صادق عليه السّلام فرموده كه ، « حضرت رسول صلّى اللّه عليه و إله فرمود كه ، « انّ اعظم الكبر غمص الخلق و سفه الحّق . » « 3 » يعنى : « عظيمترين كبر ، غمص خلق و سفه حقّ است . »

--> ( 1 ) . اعراف : 146 . ( 2 ) . جمع « تسويل » است به معنى آراستن چيزى براى فريب و گمراهى ديگران . ( 3 ) . بحار الانوار ، ج 73 ، ص 218 .